Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được xem là định hướng quan trọng cho hệ thống giáo dục, đặc biệt là giáo dục đại học trong giai đoạn phát triển mới. Nghị quyết xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Một trong những nội dung cốt lõi của Nghị quyết là phát triển nguồn nhân lực khoa học – công nghệ chất lượng cao. Theo mục tiêu đặt ra, đến năm 2030, lực lượng nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ sẽ đạt khoảng 12 người trên một vạn dân, đồng thời nâng cao số lượng và chất lượng các tổ chức khoa học – công nghệ đạt chuẩn khu vực và quốc tế, cùng với tốc độ tăng trưởng công bố khoa học quốc tế khoảng 10% mỗi năm.
Để triển khai Nghị quyết, Chính phủ đã ban hành chương trình hành động với nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc phát triển và trọng dụng nhân lực chất lượng cao phục vụ các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Các chính sách tập trung vào việc tăng cường giáo dục STEM, thu hút học sinh, sinh viên theo học các ngành khoa học – kỹ thuật – công nghệ, đồng thời xây dựng các chương trình đào tạo kỹ sư, thạc sĩ và tiến sĩ trong các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật và công nghệ then chốt.
Song song với đó, nhiều giải pháp về cơ chế, chính sách cũng được đặt ra nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở giáo dục đại học và tổ chức khoa học – công nghệ phát triển. Trong đó có các chính sách học bổng, hỗ trợ học phí cho người học trong các ngành công nghệ chiến lược; tăng cường đầu tư cho cơ sở giáo dục đại học, phòng thí nghiệm và trung tâm nghiên cứu; thúc đẩy hợp tác giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
Thực tiễn cho thấy, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng giữa các quốc gia trong bối cảnh kinh tế tri thức và cuộc cách mạng công nghiệp mới. Do đó, việc gắn kết giữa đào tạo đại học, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo được xem là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời thúc đẩy hình thành các sản phẩm khoa học – công nghệ phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.
Trong bối cảnh đó, các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu cần chủ động điều chỉnh chiến lược phát triển phù hợp với định hướng của Nghị quyết 57, tập trung vào những lĩnh vực có thế mạnh, đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế và kết nối với doanh nghiệp nhằm nâng cao giá trị ứng dụng của nghiên cứu khoa học.
Việc triển khai hiệu quả Nghị quyết 57 không chỉ đòi hỏi sự vào cuộc của các bộ, ngành và địa phương mà còn cần sự thay đổi trong tư duy phát triển của toàn hệ thống giáo dục và khoa học – công nghệ. Khi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đặt ở vị trí trung tâm, giáo dục đại học sẽ đóng vai trò then chốt trong việc đào tạo nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu và chuyển giao tri thức phục vụ phát triển bền vững của đất nước.
Viết Phan
1900 2039
khcn@ntt.edu.vn