1900 2039
khcn@ntt.edu.vn
Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 được Quốc hội thông qua đã tạo ra bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế phát triển khoa học và công nghệ tại Việt Nam. Luật thể hiện sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý, chuyển từ kiểm soát đầu vào sang đánh giá kết quả, đồng thời xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt của tăng trưởng kinh tế – xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Việc ban hành Luật cũng góp phần thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Dưới đây là 10 điểm nổi bật của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025:
1. Khẳng định khoa học và công nghệ là động lực phát triển quốc gia
Luật xác định khoa học và công nghệ giữ vai trò nền tảng trong nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
2. Lần đầu tiên pháp điển hóa “đổi mới sáng tạo”
Khái niệm đổi mới sáng tạo được đưa vào luật và đặt ngang hàng với khoa học và công nghệ. Điều này phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển, khi đổi mới sáng tạo không chỉ là hoạt động của giới khoa học mà còn là quá trình của toàn xã hội.
3. Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong quản lý khoa học
Luật chuyển mạnh từ mô hình quản lý dựa trên kiểm soát quy trình sang đánh giá kết quả và hiệu quả đầu ra, đồng thời chấp nhận rủi ro đi kèm với cơ chế quản trị rủi ro trong hoạt động nghiên cứu.
4. Ưu tiên làm chủ các công nghệ chiến lược
Luật định hướng chuyển từ việc chủ yếu sử dụng công nghệ sang làm chủ các công nghệ chiến lược có tác động lớn đến tăng trưởng kinh tế và an ninh quốc gia. Ngân sách nhà nước sẽ được tập trung đầu tư cho các nhiệm vụ trọng điểm, giao cho các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu có năng lực triển khai.
Chuyển đổi mô hình phát triển khoa học, công nghệ
5. Lấy thị trường và sản phẩm làm định hướng phát triển
Luật khuyến khích hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu của thị trường và định hướng sản phẩm, nhằm tạo ra các giá trị ứng dụng thiết thực.
6. Phát triển đại học thành trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo
Các cơ sở giáo dục đại học được định hướng trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, kết hợp đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao với nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
7. Doanh nghiệp trở thành trung tâm của hoạt động R&D
Lần đầu tiên Luật dành riêng một chương quy định chính sách thúc đẩy nghiên cứu – phát triển (R&D) trong doanh nghiệp. Các khoản chi cho R&D được hạch toán như chi phí sản xuất kinh doanh và được khấu trừ thuế, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư mạnh mẽ hơn cho đổi mới công nghệ.
8. Cân bằng giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội
Luật khuyến khích phát triển nghiên cứu liên ngành, bảo đảm sự cân bằng giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu công nghệ có khả năng tạo tác động nhanh đến phát triển kinh tế – xã hội.
Hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện
9. Xây dựng hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
Luật định hướng phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, bao gồm doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức trung gian, quỹ đầu tư mạo hiểm và các trung tâm đổi mới sáng tạo. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thông qua cơ chế chính sách, hạ tầng nghiên cứu và thu hút nhân tài.
10. Thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý khoa học và công nghệ
Luật yêu cầu chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động khoa học, công nghệ, xây dựng nền tảng số quốc gia để quản lý nhiệm vụ nghiên cứu. Việc số hóa quy trình quản lý giúp cắt giảm thủ tục hành chính, tăng tính minh bạch và nâng cao hiệu quả điều hành.
Tạo nền tảng cho phát triển kinh tế tri thức
Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 không chỉ là văn bản pháp lý mà còn là bước ngoặt trong chiến lược phát triển quốc gia dựa trên tri thức. Với những cơ chế mới, luật được kỳ vọng sẽ thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho công nghệ, đồng thời nâng cao năng lực nội sinh của nền khoa học Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng.
